Aktualności

bp Nowowiejski - Okres Siedemdziesiątnicy

ROZDZIAŁ III.
Okres Siedemdziesiątnicy.


§ 1. Uwagi ogólne.
Okres Siedemdziesiątnicy obejmuje trzy tygodnie, poprzedzające bezpośrednio czas Postu Wielkiego, i trwa do I-ej jego niedzieli wyłącznie, obejmując trzy niedziele II-ej klasy: Siedemdziesiątnicę, Sześćdziesiątnicę i Pięćdziesiątnicę, i jedną ferję większą uprzywilejowaną, środę Popielcową, od której włącznie obowiązuje post ścisły, z wyjątkiem niedziel, aż do uroczystości Wielkiejnocy. Od środy tej, także włącznie, aż do niedzieli Przewodniej, nie wolno jest wesel małżeńskich i zabaw wesołych  odprawiać.
Uroczystości, mające oktawę, mogą ją obchodzić w tym okresie tylko do Środy popielcowej wyłącznie.
W officjach i mszach wszystkich w tym okresie nie mówi się Alleluja, a w mszy o uroczystości dodaje się tractus, który, gdy nie znajduje się właściwy w danej mszy, brany jest z komunału; zamiast Alleluja, na początku godziny kanonicznej mówimy: Laus, Tibi, Domine, rex aeternae gloriae. Nadto w officjach i mszach okresowych opuszczają się Te Deum i Ite missa est, a barwa szat jest fijoletową, nawet w czasie oktawy. Od środy Popielcowej włącznie na ołtarzu nie stawiają się relikwje, ani kwiaty.

ROZDZIAŁ III.
Okres Siedemdziesiątnicy.

§ 1. Uwagi ogólne.
Okres Siedemdziesiątnicy obejmuje trzy tygodnie, poprzedzające bezpośrednio czas Postu Wielkiego, i trwa do I-ej jego niedzieli wyłącznie, obejmując trzy niedziele II-ej klasy: Siedemdziesiątnicę, Sześćdziesiątnicę i Pięćdziesiątnicę, i jedną ferję większą uprzywilejowaną, środę Popielcową, od której włącznie obowiązuje post ścisły, z wyjątkiem niedziel, aż do uroczystości Wielkiejnocy. Od środy tej, także włącznie, aż do niedzieli Przewodniej, nie wolno jest wesel małżeńskich i zabaw wesołych  odprawiać.
Uroczystości, mające oktawę, mogą ją obchodzić w tym okresie tylko do Środy popielcowej wyłącznie.
W officjach i mszach wszystkich w tym okresie nie mówi się Alleluja, a w mszy o uroczystości dodaje się tractus, który, gdy nie znajduje się właściwy w danej mszy, brany jest z komunału; zamiast Alleluja, na początku godziny kanonicznej mówimy: Laus, Tibi, Domine, rex aeternae gloriae. Nadto w officjach i mszach okresowych opuszczają się Te Deum i Ite missa est, a barwa szat jest fijoletową, nawet w czasie oktawy. Od środy Popielcowej włącznie na ołtarzu nie stawiają się relikwje, ani kwiaty.

§ 2. Porządek officjum niedzielnego i ferjalnego tego okresu.
W sobotę przed Siedemdziesiątnicą, w nieszporach, do Benedicamus Domino i do Deo gratias, dodają się dwa Alleluja, pierwszy i ostatni raz w tym okresie.
W officjum niedzielnym inwitatorjum to się mówi: Praeoccupemus faciem Domini... i dlatego w psalmie Venile, exultemus... opuszcza się słowa: Praeoccupemus faciem ejus... a w miejsce ich powtarza się inwitatorjum. Hymny: w jutrzni Primo die... a w laudesach: Aeternae..., jak w psałterzu brewjarzowym. Lekcje i responsorja własne; toż samo się tyczy antyfon w laudesach i godzinach mniejszych. Psalmy do laudesów znajdują się na drugim   miejscu   w   psałterzu; w prymie   jest ich cztery; zamiast Confitemini mówi się Dominus regnaoit i Jubilałe. W nieszporach II-gich antyfony i psalmy biorą się z psałterza. Dodają się też suffragjum i prośby niedzielne, natomiast opuszcza się symbol św. Atanazego.
Officjum ferjalne aż do Środy popielcowej odmawia się tak, jak officjum ferjalne zwykłe, per annum, z tą różnicą, że psalmy laudesowe są z drugiej serji, i w prymie mówi się cztery psalmy. Mają nadto te ferje antyfonę do Magnificat własną z wyjątkiem piątków, bo w te od capitulum odmawiać się winno officjum sobotnie na cześć Matki Bożej, z wyjątkiem czwartku po Sześćdziesiątnicy, w który się odmawia jedna z poprzedzających dni tego tygodnia niemówiona antyfona, a gdyby wszystkie były mówione, to wyjęta z psałterza bre-wjarzowego. Ferje tego okresu aż do Środy popielcowej, gdy wypadną w okkurencji z jaką uroczystością, zupełnie się opuszczają.

§ 3. O Środzie popielcowej i jej officjum, jako też o officjum  trzech dni następnych.
Środa popielcowa jest ferją uprzywilejowaną większą, wyłączającą obchodzenie wszelkiego rodzaju uroczystości, choćby rytu zdwojonego I-ej klasy, przypuszczającą jednak komemoracje. Czwartek zaś, piątek i sobota po środzie popielcowej choć są także ferjami większymi, wymagają tylko tego, aby przynajmniej komemoracja była o nich odmawianą, jeżeli jednego z tych dni uroczystość jaka rylu zdwojonego lub połowicznego wypadnie. Nadto w środę popielcową nie jest dozwojonym odprawianie mszy wotywnych i żałobnych, z wyjątkiem mszy egzekwjalnej, którą wtedy tylko można odprawiać, gdy przy kościele jest więcej, niż jeden, kapłanów.
Jeżeli we wtorek odmawiane było officjum ferjalne, to nieszpory brać trzeba z wtorku z modlitwą Pięćdziesiątnicy, z dodaniem suffragjum i próśb niedzielnych, gdyż officjum środowe rozpoczyna się dopiero od jutrzni.
W środę, w czwartek, piątek i sobotę, do nieszporów niedzielnych wyłącznie, w officjum hymny, capitula, wersety i t. p. brać trzeba ogólne, z psałterza. Tylko lekcje są własne, oraz antyfony do Benedictus i do Magnificat. Modlitwy także są własne: jedna do rannego officjum, druga do wieczornego. Prośby ferjalne dodają się do wszystkich godzin.

§ 4. O mszach niedzielnych i ferjalnych tego okresu.    ,
Niedziele mają msze własne, w których, jeżeli uroczystość Oczyszczenia Najśw. Panny wypada później, druga modlitwa jest:   Deus,  qui salutis...,  a trzecia  dowolna.     Tractus się dodaje.
Przytym zapamiętać trzeba, że:
a) Niedziela 70-cy ma taką samą sekretę, co msze: wotywna o Matce Bożej i In oirtute w komunale jednego męczennika. Stąd w okurencji w pierwszym przypadku, w mszy o Matce Bożej, sekreta będzie: Tua, Domine, propitiatione...; w drugim zaś przypadku w mszy o niedzieli sekreta będzie z mszy Laetabiłur z tegoż komunału, w mszy zaś o męczenniku, sekreta będzie Sześćdziesiątnicy.
b) Niedziela 60-cy ma postkomunję takąż samą, co i msza Justus z komunału wyznawcy nie biskupa. Stąd w okurencji, w mszy o niedzieli, postkomunja będzie z mszy Os jusłi z komunału wyznawcy nie biskupa; w mszy zaś o wyznawcy; postkomunja będzie z niedzieli następnej, z  50-cy.
Ferje tego okresu aż do Środy popielcowej wyłącznie mają msze niedzielne, w których opuszcza się tractus i Credo. Od środy Popielcowej zaś w mszach opuszcza się Gloria, nie mówi się Credo, druga modlitwa jest: A cunctis, trzecia Omnipotens...; tractus tylko w środę i piątek się czyta. Przytym, po odmówieniu zupełnym ostatniej postkomunji tych dni, kapłan, głowę pochyliwszy, doda: Oremus: Humiliałe capita oestra Deo. I czyta lub śpiewa następującą po tych słowach modlitwę.

§ 5. Ceremonje nabożeństwa popielcowego.
Przed mszą uroczystą odbywa się poświęcenie popiołu i jego posypanie na głowy wiernych. Dla osób, które nie mogą oczekiwać mszy uroczystej, w rannej godzinie, jeżeli jest inny kapłan, odprawia się cicha msza, a przed nią dokonywa się osobne poświęcenie i posypanie popiołem x). Można też w środę Popielcową (ale nie w inny dzień) posypywać popiół na głowy wiernych w inne chwile, jak przed mszą każdą lub po mszy, w paramentach mszalnych. Kapłan wszakże w ten sposób poświęcający i posypujący popiołem, nie może sam sobie na głowę popiołu sypać. Kapłan poświęcający uroczyście popiół, celebruje też mszę  uroczystą.

1) Czynności kapłana.
Ubrawszy i zaniósłszy na kredencję, jeszcze w komży będąc, kielich, celebrans umywa ręce i ubiera się w humerał, albę, pasek, stułę i pluwjał fijoletowej barwy. Zaczym oddawszy krzyżowi w zakrystji pokłon głęboki głowy, wkłada biret na głowę i, poprzedzony przez ministrantów, wychodzi do ołtarza.
Przyszedłszy do ołtarza, zdejmuje biret i, oddawszy go pierwszemu ministrantowi, czyni ołtarzowi rewerencję. Potym wstępuje na stopnie, całuje środek płyty ołtarzowej, ręce pierwej oparłszy na ołtarzu, i z dłońmi rąk, przed piersią połączonymi, przechodzi na stronę epistoły.
Stanąwszy po stronie epistoły, przy mszale, otwiera go, i z dłońmi rąk przed piersią złączonymi odczytuje antyfonę Exaudi. Gdy zaś tęż antyfonę śpiewacy ukończą śpiewać, także z dłońmi rąk przed piersią złączonymi, śpiewa tonem ferjalnym Dominus oobiscum, Oremus, modlitwę Omnipotens, sempiterne Deus... i trzy inne następne. Gdy błogosławi popiół, lewą rękę kładzie na ołtarzu.
Po ukończeniu modlitw, położywszy lewą rękę na piersi, prawą bierze łyżeczkę z łódki trzymanej przez ministranta i sypie nią trzykroć na rozżarzone węgle kadzidło: raz na środku, drugi raz od swej lewej strony, trzeci raz od prawej, mówiąc jednocześnie: Ab illo benedicaris, in Cujus honore cremaberis. Amen. Wnet jednak, położywszy łyżeczkę w łódce, nic nie mówiąc, ręce łączy i prawą ręką kreśli znak krzyża nad kadzielnicą.
Potym bierze w prawą rękę kropidło i dłoń lewej ręki oparłszy o piersi, skrapia nim popiół trzykroć: w pośrodku raz, drugi raz od swej lewej strony, trzeci raz od prawej; jednocześnie mówi antyfonę Asperges me..., ale bez psalmu. Oddawszy kropidło, bierze znowu w obie ręce kadzielnicę i okadza nią, trzykroć także, popiół.
Okadziwszy popiół, odda kadzielnicę ministrantowi i, dłonie rąk przed piersią złączywszy, przejdzie przed środek ołtarza. Tu, oddawszy rewerencję, przechodzi na stronę ewangielji, zwraca się do ludu   i   nakrywszy   głowę   biretem,   ma  naukę odpowiednią do popielcowego obrzędu. Po jej ukończeniu zdejmuje biret i, oddawszy go ministrantowi, powraca przed środek ołtarza.
Następnie, gdyby nie było innego kapłana, klęknie na podnóżku i, wziąwszy z ołtarza tacę z popiołem, w milczeniu posypuje sobie popiół w kształcie krzyża na głowę.
Gdy zaś był inny kapłan w kościele, ministrant poda mu gromnicę; kapłan ten, przybrany w komżę, bez stuły, zbliży się do stopni i, stojąc, sypie popiół na głowę celebransa, także stojącego z głową pochyloną, z dłońmi rąk złączonymi. Kreśląc nad głową celebransa znak krzyża popiołem, mówi: Memento homo, quia pulois es... Następnie celebrans bierze od ministranta tacę z popiołem i przy słowach: Memento... sypie go w kształcie krzyża na głowę klęczącego przed nim kapłana, który, otrzymawszy to posypanie, odstępuje od ołtarza.
Następnie celebrans posypuje popiół najprzód na głowy duchownych, jeżeli jacy są, a potym na głowy ministrantów, klęczących na krawędzi podnóżka z głowami pochylonymi, i na głowy śpiewaków. Gdy posypuje popiół, bierze go szczyptę między wielki i wskazujący palce i znacząc nim krzyż, na wierzchołku głowy, nie dotykając jej jednak, mówi: Memento... Kolej w posypywaniu tę zachowuje, że zawsze je rozpoczyna od strony  epistoły.
Z kolei celebrans, zeszedłszy ze stopni i oddawszy rewerencję ołtarzowi, idzie do kratek i z trzymanej przez ministranta tacy biorąc biorąc popiół, posypuje nim na głowy wiernych, najprzód mężczyzn, potym niewiast. Po ukończeniu zaś posypywania, oddawszy ołtarzowi, przed stopniami stojąc, rewerencję, idzie na stronę epistoły, gdzie umywa ręce, a po stronie epistoły, przy mszale.
Gdy śpiewacy ukończą śpiew responsorjum, celebrans śpiewa Oremus i modlitwę Concede..., zawsze jednak z dłońmi rąk przed piersią złączonymi. Po prześpiewaniu modlitwy, powraca przed środek ołtarza, oddaje krzyżowi rewerencję i, zstąpiwszy ze stopni, uklęknie na najniższym i rozpoczyna śpiew litanji do Wszystkich Świętych. Na słowa S. Maria powstaje, a na słowa S. Petre, oddawszy rewerencję ołtarzowi i nakrywszy głowę biretem, idzie za procesją. Wezwania sam kapłan intonuje, a w razie jego niemożebności — organista.    Procesja odby wa   się po kościele lub za kościołem, stosownie do zwyczaju i możności.
Gdy procesja powróci do ołtarza wielkiego, celebrans, zdjąwszy biret i pluwjał, uklęknie na najniższym stopniu, śpiewając w dalszym ciągu wezwania litanji. Po jej ukończeniu odda kapłan rewerencję krzyżowi i przejdzie do kredencji, gdzie się przybierze do mszy św. Następnie, włożywszy biret na głowę i wziąwszy w rękę kielich, idzie do ołtarza, aby rozpocząć mszę św. Czytając słowa: Adjiwa nos po epistole, klęka na jedno kolano.

2) Czynności ministrantów.
Podczas obrzędu poświęcenia popiołu posługiwać celebransowi winno przynajmniej trzech ministrantów. I tak, drugi i trzeci ministranci, zbliżywszy się do celebransa w zakrystji i oddawszy mu głęboki pokłon, posługują mu przy umywaniu rąk i ubieraniu w humerał, albę, pasek, stułę i pluwjał fjole-towy.    Pierwszy ministrant staje za celebransem.
Gdy celebrans będzie miał wychodzić z zakrystji, trzej ministranci oddadzą z nim krzyżowi rewerencję i idą do ołtarza w tym porządku: najprzód idzie pierwszy ministrant z dłońmi rąk przed piersią złączonymi, za nim idzie celebrans, po bokach mając drugiego (z prawej strony) i trzeciego (z lewej) ministranta, którzy unoszą brzegi pluwjału.
Gdy staną przed ołtarzem, wówczas pierwszy i drugi ministranci umieszczą się po prawej stronie celebransa, pierwszy bliżej niż drugi, trzeci zaś po stronie lewej celebransa. Pierwszy ministrant przyjmuje z rąk celebransa biret. Wreszcie jednocześnie z celebransem, oddającym ołtarzowi rewerencję, ministranci na jedno kolano przed ołtarzem uklękną.
Skoro celebrans wejdzie na stopnie ołtarza, drugi i trzeci ministranci stają przy stopniach po stronie epistoły, pierwszy zaś, położywszy biret na odpowiednim miejscu, odkrywa popiół.
Gdy celebrans, śpiewając modlitwy, błogosławi popiół znakiem krzyża Św., drugi ministrant podtrzymuje z prawej strony połę jego kapy; toż samo czyni przy pokrapianiu i okadzaniu. Tymczasem pierwszy ministrant przygotowywa kadzielnicę z rozżarzonymi węglami.
Podczas śpiewania przez celebransa czwartej z rzędu modlitwy, trzeci ministrant, uklęknąwszy u stopni ołtarza, pójdzie po kociołek z wodą świeconą i kropidło, i wraz z pierwszym ministrantem, trzymającym w ręku kadzielnicę i łódkę, powraca do stopni; obaj uklęknąwszy na jedno kolano, stoją w pobliżu celebransa, czekając chwilkę; pierwszy ministrant stoi po lewej ręce trzeciego. Po ukończeniu modlitwy przez celebransa, pierwszy ministrant podaje łódkę drugiemu, stojącemu po jego lewej stronie; ten zaś z pocałowaniem (najprzód łyżeczki, następnie ręki) podaje łyżeczkę celebransowi. Pierwszy ministrant podnosi kadzielnicę do zasypania kadzidła. Gdy zaś celebrans pobłogosławi kadzidło, pierwszy ministrant z kadzielnicą i łódką cofa się w tył, a trzeci ministrant, zbliżywszy się, poda kropidło drugiemu, ten zaś z pocałowaniem podaje je celebransowi. Gdy celebrans pokropi popiół, drugi ministrant odbiera z pocałowaniem (najprzód ręki, następnie kropidła) kropidło, oddaje je trzeciemu, ale zaraz wziąwszy od pierwszego kadzielnicę, podaje ją z pocałowaniem celebransowi. Po odebraniu kadzielnicy, pierwszy ministrant klęka jednocześnie z trzecim i odchodzi do kredencji, aby trzymane w rękach przedmioty umieścić na swoich miejscach.
Gdy celebrans zabierać się będzie do przemówienia do ludu, drugi ministrant poda mu z pocałowaniem biret i sam staje przy stopniach po stronie ewangielji, mając twarz obróconą ku stronie epistoły. Gdy celebrans ukończy naukę, ministrant drugi .przyjmuje biret z należnymi pocałowaniami.
Następnie pierwszy ministrant, jeżeli niema w kościele innego kapłana, położy na środku ołtarza tacę z popiołem. Gdyby zaś był jaki kapłan inny w kościele, tacę z popiołem poda temu kapłanowi, ale, po posypaniu popiołem głowy celebransa, zaraz ją odbierze i poda celebransowi.
Zaraz potym ministranci, klęknąwszy na podnóżku, pochylają głowy, dłonie rąk przed piersią połączywszy, i otrzymują posypanie popiołem. Z kolei do stopni, po posypaniu popiołem ministrantów, przystępują śpiewacy.
Następnie ministrant pierwszy idzie na stronę epistoły, drugi zaś i trzeci staną przed stopniami; wszyscy wraz z celebransem, klękają przed krzyżem i zwracają się do ludu. Gdy celebrans idzie do kratek, drugi i trzeci ministranci trzymają połę jego pluwjału; nadto drugi, przyjąwszy od celebransa naczynie z popiołem, podtrzymuje je celebransowi.
Po ukończeniu posypania popiołem, ministranci wraz z celebransem zwracają się do ołtarza, oddają rewerencję i przechodzą na stronę epistoły, do kredencji. Zaczym trzeci ministrant podaje celebransowi miękisz chleba na tacce, pierwszy zaś z kolei nalewa na ręce celebransa wodę, a drugi podaje ręcznik; wszyscy trzej, przed i po swojej czynności, oddają celebransowi pokłon głęboki ciała. Powróciwszy do kredencji, na niej stawiają trzymane w rękach przedmioty.
Po prześpiewaniu modlitwy przez celebransa, pierwszy ministrant, wziąwszy krzyż procesjonalny, staje przed stopniami; gdyby jeszcze byli dwaj inni ministranci, zastępujący akolitów, stają przy nim z kandelabrami. Drugi i trzeci ministranci uklękną przy celebransie, na posadzce, i odpowiadają na wezwania litanji, przezeń śpiewane. Gdy śpiew litanji dojdzie do słów: Sancte Petre, procesja rusza, z krucyferem i akolitami na przedzie, a drugim i trzecim ministrantami po bokach celebransa, którego poły kapy oni podtrzymują.
Po procesji pierwszy ministrant stawia krzyż na swoim miejscu, drugi zaś i trzeci zdejmują z celebransa pluwjał, kładą go na kredencji, poczym uklękną z obu stron celebransa, na posadzce. Gdy celebrans, po ukończeniu litanji, pójdzie do kredencji, poprzedzają go, aby mu dopomóc do włożenia szat mszalnych.
Gdy celebrans pod koniec mszy św. śpiewa słowa: Hu-miliałe capita oestra Deo, ministranci pochylą głowę i nie prędzej ją podniosą, aż celebrans ukończy następującą zaraz po tym wezwaniu modlitwę.

3) Czynności zakrystjana.
Nim się rozpocznie nabożeństwo, zakrystjan przygotuje w zakrystji dla celebransa: humerał, albę, pasek, stułę i pluwjał fijoletowy, a dla ministrantów komże i kadzielnicę z rozżarzonymi węglami. Z ołtarza usunie wszelkie ozdoby, kwiaty, re-likwje; po stronie epistoły na ołtarzu postawi pulpit z mszałem, a za nim srebrną lub inną tacę z suchym popiołem, upalonym przedtym z palm zeszłego roku poświęconych, przykrytą welonem fijoletowym lub innym jakim okryciem; świec woskowych postawi sześć. Antepedjum umieści fijoletowe. Na kredencji postawi kociołek z wodą święconą i kropidłem, tackę z mięki-szem chleba, ampułkę z wodą na tacce i ręczniczek, ampułki z winem i wodą, kancjonał jeden lub więcej, ornat i manipularz fijoletowe, oraz łódka z kadzidłem. Przy kredencji ustawi krzyż procesjonalny.
Zadzwoniwszy w swoim czasie na nabożeństwo, zapala świece na ołtarzu; poczym stoi w pobliżu ołtarza, bacząc, aby czego przy dopełnianiu przepisanych obrzędów nie brakło.
Do posypania popiołem przystępuje razem z ministrantami. Klęknąwszy na podnóżku, pochyla głęboko głowę. Razem z ministrantami cofa się do ołtarza.

4) Czynności organisty.
O rganista ze swoim chórem chłopców staje przy stopniach od strony epistoły i, gdy celebrans stanie przy mszale, śpiewa antyfonę Exaudi. Podczas obrzędu posypania popiołem śpiewa jedną z antyfon pokutnych, zaznaczonych w mszale, oraz res-ponsorjum Emendemus... Do posypania popiołem przystąpi wraz z chłopcami, parami, po ministrantach, w takim jednak porządku, aby śpiew ani na chwilę nie ustał.
Gdy celebrans zaintonuje litanję, klęka; może też i sam, w zastępstwie celebransa, śpiewać wezwania litanji. Na Sancta Maria powstaje, a na Sancłe Pełre idzie za procesją. Po procesji, klęcząc, śpiewa dalej  litanję.
Podczas mszy św. organ albo się zupełnie nie używa, albo też tylko towarzyszy śpiewowi tak, że, gdy śpiew umilka, i organ umilknąć winien.

5) Zachowanie się wiernych.
Wierni przystępują do posypania popiołem, najprzód mężczyźni, potym niewiasty, klękając u kratek i pochylając głęboko głowy. Niewiasty przytym przykrycie głowy, o ile można, powinny odsłonić, aby popiół mógł być posypany na włosy.

§ 6. Uroczystości tego okresu stałe.
Uroczystości tego okresu zazwyczaj wypadają od 3 lutego włącznie do 12 marca. Wymienimy z nich niektóre.

W miesiącu lutym  wypadają:
Dnia 3 lutego. Sw. Błażeja, biskupa i męczennika, rytu prostego.
Dnia 5 lutego. Sw. Agaty, dziewicy i męczenniczki, rytu zdwojonego. Officjum tej uroczystości szczegółowo jest przepisane w brewjarzu; lekcje I-go nokturnu ma z komunału, ale z własnymi responsorjami; antyfony w jutrzni, laudesach i nieszporach są własne wraz ze swoimi psalmami. Po mszy św. uroczystej tego dnia odbywa się z rytuału poświęcenie chleba i wody. Celebrans, po odczytaniu ostatniej ewangielji, zwraca się do ludu i odczytuje z trzymanego przez jednego z ministrantów rytuału formę błogosławieństwa nad chlebem i wodą, które trzyma na tacy inny ministrant z lewej strony tamtego stojący. Dłonie rąk podczas odczytywania modlitw trzyma przed piersią połączone, z wyjątkiem( tych chwil, gdy trzeba znaki krzyża kreślić. Wreszcie weźmie z rąk zakrystjana umoczone w wodzie święconej kropidło, aby nim pokropić przed; mioty poświęcone. Chleb poświęcony wierni przed śniadaniem jeszcze, powróciwszy do domu, pcżywają; wodę zaś zachowują, aby ją w czasie pożaru na ogień wylać.
Dnia 14 lutego. Św. Walentego, kapłana i męczennika, rytu prostego. Gdyby ta uroczystość wypadła we wtorek po I-ej niedzieli postu, sekreta w komemoracji ferjalnej odczytują się ze środy następnej.
Dnia 22 lutego. Katedry św. Piotra Antiocheńskiej, rytu zdwojonego większego. Do obydwu nieszporów, laudesów i mszy św. dodaje się komemoracja św. Pawia apostoła, ale pod drugim zakończeniem. Officjum to ma swoją dziewiątą lekcję: wszakże, gdyby uroczystość ta, jeszcze przed postem wielkim, wypadła w sobotę, lekcja 9-ta będzie z homilji officjum wigilijnego o św. Macieju apostole, o którym też w laudesach doda się komemoracja po komemoracji o św. Pawle. W poście zaś 9-ta lekcja zawsze jest braną z ferji; komemoracja wigilji wtedy się opuszcza.
Tegoż dnia w latach nie przestępnych obchodzi się wigilja (bez postu) św. Macieja apostoła, która gdy przypadnie przed środą Popielcową, to o niej w officjum św. Piotra Damjana trzeba czytać 9-tą lekcję; gdy zaś przypadnie już w Wielkim poście, to w officjum nie czyni się o niej żadnej wzmianki, tylko we mszy dodaje się komemoracja. po komemoracji ferji. W roku zaś przestępnym wigilja ta wypada 24-go lutego, i jeżeli przed środą Popielcową, to o niej msza będzie z komunału, w barwie fijoletowej. Druga modlitwa mówi się Concede, trzecia zaś Ecclesiae lub za Ojca Św.; prefacja zwyczajna. W każdym razie dnia tego wzbronione są msze wotywy prywatne i msze żałobne prywatne.

W miesiącu marcu wypadają:
Dnia 4 marca. Św. Kazimierza, wyznawcy, rytu zdwojonego większego. Lekcje I-go nokturnu w Wielkim poście są: Justus si morte. We mszy Credo się nie mówi.
Tegoż dnia mówi się komemoracja św. Lucjusza, papieża i męczennika, w laudesach tylko i mszy. Jeżeli tę komemorację wypadnie mówić w poniedziałek po II-ej niedzieli postu, to postkomunja o św. Lucjuszu ma być odczytaną z mszy Statuit z tegoż  komunału.
Dnia 6 marca, śś. Perpeiui i Felicyty, męczenniczek, rytu zdwojonego mniejszego. Gdy ta uroczystość wypadnie w poniedziałek po Ill-ej niedzieli postu, to postkomunja się mówi z komunału męczenniczki nie dziewicy, zamieniając tylko liczbę pojedynczą na mnogą.
Dnia 8 marca, bl. Wincentego Kadłubka, biskupa wyznawcy, rytu zdwojonego mniejszego. Błog. Wincenty umarł 8 marca i dlatego w proprium djecezji Polskich dzień ten został mu wyznaczony przy najnowszej reformie kalendarza. W lekcjach I-go nokturnu tej uroczystości należy odmawiać Fidełis sermo z powodu Wielkiego postu.
Tegoż dnia św. Jana Bożego, wyznawcy, również rytu zdwojonego. W skutek okkurencji z uroczystością błog. Wincentego, officjum to zamienia się na komemorację w obojga nieszporach i laudesach.

Biskup Ant. Jul. Nowowiejski, "Ceremonjał parafialny." t. 2. , Płock 1916